Wat verandert er voor jouw digitale identiteitsverificatie?
Een e-mailadres en een sms-code bewijzen dat iemand toegang heeft tot een mailbox of telefoon. Niet wie die persoon is. Toch leunen veel processen bij verzekeraars en banken daar nog op, van het wijzigen van een rekeningnummer tot het ondertekenen van een polis.
In dit artikel lees je welke betrouwbaarheidsniveaus eIDAS kent, wat eIDAS 2.0 verandert voor digitale identiteitsverificatie en hoe je met een korte checklist bepaalt of jouw processen er klaar voor zijn.
Wat is eIDAS?
eIDAS is de Europese verordening voor elektronische identificatie en vertrouwensdiensten. De eerste versie uit 2014 regelt dat een digitale identiteit uit het ene EU-land ook in het andere wordt erkend, en dat elektronische handtekeningen, zegels, tijdstempels en aangetekende bezorging juridische waarde hebben.
eIDAS 2.0 (verordening (EU) 2024/1183) is op 20 mei 2024 in werking getreden en voegt daar onder meer de Europese digitale identiteitswallet aan toe. De grote lijnen en de zakelijke impact lees je in eIDAS 2.0 uitgelegd. In dit artikel zoomen we in op een concrete vraag: hoe zeker weet je wie er aan de andere kant zit?
Waarom identiteitsverificatie een compliancevraag is
Een verzekeraar of bank moet op veel momenten weten met wie hij zaken doet: bij het cliëntenonderzoek onder de Wwft, bij het afsluiten van een polis, bij het wijzigen van een IBAN, bij een uitkering en bij het ondertekenen van een contract. Op elk van die momenten is identiteitsfraude een reëel risico.
Een e-mailadres of een sms-code bewijst alleen dat iemand toegang heeft tot een mailbox of telefoon. Dat is te weinig voor handelingen met financiële of juridische gevolgen. En bij een geschil moet je niet alleen weten wie akkoord gaf, je moet het ook kunnen aantonen.
De drie betrouwbaarheidsniveaus van eIDAS
eIDAS deelt elektronische identificatiemiddelen in naar hoeveel zekerheid ze bieden over iemands identiteit.
- Laag. Beperkte zekerheid, bijvoorbeeld een account met gebruikersnaam en wachtwoord. Geschikt voor handelingen met weinig risico.
- Substantieel. Inloggen met twee factoren, waarbij de identiteit van de gebruiker is gecontroleerd aan de hand van een identiteitsbewijs.
- Hoog. De strengste eisen, met extra waarborgen tegen misbruik en vervalsing, bijvoorbeeld via de chip van een identiteitsbewijs. Vergelijkbaar met iemand die zich fysiek aan de balie legitimeert.
In Nederland zie je die indeling terug bij DigiD: DigiD Substantieel en DigiD Hoog sluiten aan op de gelijknamige eIDAS-niveaus. Een gewone inlog met de DigiD-app, zonder dat je identiteitsbewijs is gecontroleerd, zit daaronder. Voor financiële instellingen is het niveau ook in de praktijk relevant: volgens DNB mag je een klant onder de Wwft op afstand identificeren met een elektronisch middel dat het niveau substantieel of hoog haalt.
Wat eIDAS 2.0 verandert voor identiteitsverificatie
- Een Europese digitale identiteitswallet. Elke lidstaat moet zijn inwoners uiterlijk eind 2026 een wallet aanbieden. In Nederland werkt de overheid aan de NL-wallet; de praktische invoering kan langer duren.
- Een acceptatieplicht. Organisaties die wettelijk of contractueel sterke gebruikersauthenticatie moeten toepassen, zoals banken en andere financiële dienstverleners, moeten erkende wallets gaan accepteren. Die plicht wordt naar verwachting eind 2027 van kracht.
- Alleen delen wat nodig is. Met de wallet deelt een klant geverifieerde gegevens, zoals een IBAN, een rijbewijs of het feit dat hij ouder is dan 18, zonder meteen zijn hele identiteitsbewijs te tonen.
- Vrijwillig voor de klant. De wallet is geen verplichting voor burgers. Je mag een klant niet weigeren omdat hij geen wallet gebruikt, dus je hebt altijd meer dan een route nodig.
Ook verzekeraars die voor hun dienstverlening sterke authenticatie eisen, doen er verstandig aan zich nu voor te bereiden. De wallet wordt een identificatiemiddel naast de bestaande, geen vervanging ervan.
Checklist: is jouw identiteitsverificatie klaar voor eIDAS 2.0?
- Weet je per proces (polis afsluiten, IBAN wijzigen, uitkering, ondertekenen) welk betrouwbaarheidsniveau nodig is?
- Kun je achteraf aantonen hoe en op welk niveau iemand is geïdentificeerd?
- Is een e-mailadres of sms-code nog ergens het enige bewijs van identiteit?
- Kan jouw klantomgeving straks een erkende wallet accepteren naast de middelen die je nu gebruikt?
- Heb je een volwaardig alternatief voor klanten zonder wallet?
- Sluiten identificatie, ondertekening en aflevering op elkaar aan, of zitten er losse tools tussen?
Waar Doccle je bij helpt (en waar niet)
Identificatie heeft pas waarde als ook vastligt wat er daarna gebeurt. Bij Doccle zitten identificatie, ondertekening en aflevering in dezelfde keten.
- Identificatie op niveau hoog. Klanten loggen in en ondertekenen via itsme, op eIDAS-niveau hoog.
- Ondertekenen op het juiste niveau. Met digitaal ondertekenen via Doccle kies je per document van een eenvoudige digitale handtekening tot een gekwalificeerde elektronische handtekening.
- Aantoonbaar afleveren. Documenten met juridische lading verstuur je als digitaal aangetekende zending, met bewijs van verzending en ontvangst.
- Eén audittrail. Identificatie, ondertekening, aflevering en opening worden op dezelfde plek vastgelegd.
Wat Doccle niet is: een vervanging van je Wwft-cliëntenonderzoek of je KYC-proces, en geen uitgever van de NL-wallet. Doccle is de veilige laag waarin identificatie, documenten en bewijs samenkomen.
Voor wie is dit relevant?
Dit artikel is bedoeld voor compliance officers en governance-verantwoordelijken bij verzekeraars en banken die moeten kunnen aantonen wie wat heeft gedaan. En voor IT-architecten en product owners die hun klantreis voorbereiden op de Europese digitale identiteitswallet.
Veelgestelde vragen
- Wat is eIDAS?
eIDAS is de Europese verordening voor elektronische identificatie en vertrouwensdiensten. Ze regelt de onderlinge erkenning van digitale identiteiten binnen de EU en de juridische waarde van onder meer elektronische handtekeningen en digitaal aangetekende bezorging. - Wat is het verschil tussen eIDAS en eIDAS 2.0?
eIDAS 2.0 bouwt voort op de oorspronkelijke verordening uit 2014. De belangrijkste toevoeging is de Europese digitale identiteitswallet, waarmee burgers zich in de hele EU kunnen identificeren en geverifieerde gegevens kunnen delen. - Welke betrouwbaarheidsniveaus kent eIDAS?
eIDAS kent drie niveaus: laag, substantieel en hoog. Hoe hoger het niveau, hoe zekerder vaststaat dat iemand is wie hij zegt te zijn. In Nederland sluiten DigiD Substantieel en DigiD Hoog aan op de gelijknamige eIDAS-niveaus. - Moeten verzekeraars de Europese digitale identiteitswallet accepteren?
De acceptatieplicht geldt voor organisaties die wettelijk of contractueel sterke gebruikersauthenticatie moeten toepassen, en wordt naar verwachting eind 2027 van kracht. Bekijk per proces of dat voor jouw organisatie geldt en bereid je klantomgeving er tijdig op voor. - Is een handtekening via itsme rechtsgeldig in Nederland?
Ja. Een gekwalificeerde elektronische handtekening wordt onder eIDAS in de hele EU erkend en heeft dezelfde rechtsgevolgen als een handgeschreven handtekening.